۲۷ ژوئیه ۲۰۲۶- بر اساس مطالعه تصویربرداری بزرگ بایوبانک بریتانیا، افراد میان‌سال و سالمندی که مبتلا به سندرم متابولیک هستند، مغزهایی با ظاهر به‌مراتب پیرتر از افراد فاقد این بیماری داشتند. شرکت‌کنندگان مبتلا به سندرم متابولیک دارای «شکاف سنی مغزی» بالاتری بودند؛ این بدان معناست که سن مغزی آن‌ها که از طریق  MRIتخمین زده شده، از سن واقعی (کرونولوژیکال) آن‌ها فراتر رفته است. یافته‌ها نشان می‌دهند که سندرم متابولیک - که شامل قند خون بالا، فشار خون بالا، چاقی مرکزی، کلسترول  HDLپایین و تری‌گلیسیرید بالا است- می‌تواند یک هدف قابل اصلاح برای کُند کردن روند پیری مغز و احتمالاً کاهش خطر زوال عقل باشد.

این مطالعه که در مجله Alzheimer’s&  Dementiaمنتشر شده، توسط ابیگیل داو از مرکز تحقیقات پیری در موسسه کارولینسکا استکهلم و همکارانش انجام شده است.

سندرم متابولیک (MetS)، مجموعه‌ای از اختلالات متابولیک است که خطر بیماری‌های قلبی-عروقی و دیابت نوع ۲ را افزایش می‌دهد و با زوال عقل نیز مرتبط دانسته شده است. با این حال، نقش آن در پیری مغز و مسیرهای بیولوژیکی درگیر، همچنان نامشخص مانده بود. برای بررسی این موضوع، محققان داده‌های ۲۷,۳۷۵ شرکت‌کننده در  UK Biobankرا که بین ۴۰ تا ۷۰ سال داشتند، مورد بررسی قرار دادند.

سندرم متابولیک با وجود حداقل سه مورد از پنج مؤلفه زیر تعریف شد: چاقی مرکزی، فشار خون بالا، قند خون بالا، تری‌گلیسیرید بالا و کلسترول HDL پایین. محققان ۳۳ متابولیت پلاسما را تحلیل کردند و با استفاده از یک مدل یادگیری ماشین مبتنی بر ۱۰۷۹ ویژگی مغزی MRI، سن مغز را تخمین زدند. پیامد اصلی مطالعه، «شکاف سنی مغزی (BAG) » بود که از تفاضل سن پیش‌بینی‌شده توسط  MRIو سن واقعی محاسبه شد.

یافته‌های مطالعه به شرح زیر بود:

·  شرکت‌کنندگان مبتلا به سندرم متابولیک شکاف سنی مغزی به‌مراتب بالاتری نسبت به افراد سالم داشتند که نشان‌دهنده تسریع پیری مغز است.

·  با افزایش تعداد مؤلفه‌های سندرم متابولیک، سن مغز نیز به صورت تدریجی افزایش یافت که نشان‌دهنده یک رابطه وابسته به دوز است.

·  هر یک از پنج مؤلفه سندرم متابولیک به‌طور مستقل با مغزی که پیرتر به نظر می‌رسید، در ارتباط بودند.

·  محققان هشت متابولیت در گردش خون را شناسایی کردند که بین ۲.۶ تا ۱۶.۵ درصد از رابطۀ بین سندرم متابولیک و پیری تسریع‌شده مغز را میانجی‌گری می‌کردند.

·  متابولیت‌های کلیدی میانجی، مربوط به التهاب، آپولیپوپروتئین‌ها و متابولیسم اسیدهای چرب بودند؛ این موضوع نشان می‌دهد که این مسیرهای بیولوژیکی ممکن است در اثرات پیری مغزی ناشی از سندرم متابولیک نقش داشته باشند.

نویسندگان به چندین محدودیت نیز اشاره کردند: جامعه مورد مطالعه (UK Biobank) از سلامت بهتر و از نظر قومیتی از تنوع کمتری نسبت به جمعیت عمومی برخوردار است که تعمیم‌پذیری نتایج را محدود می‌کند. همچنین، این مطالعه مقطعی بوده و تنها یک بار تصویربرداری MRI انجام شده، لذا نمی‌توان در مورد رابطه علت و معلولی یا روند پیری مغز در طول زمان نتیجه‌گیری قطعی کرد.

محققان نتیجه گیری کردند که سندرم متابولیک با تسریع پیری مغز مرتبط است و به نظر می‌رسد التهاب و تغییر در متابولیسم لیپیدها نقش‌هایی در این فرآیند دارند. آن‌ها پیشنهاد کردند که پیشگیری یا مدیریت مؤثر سندرم متابولیک و مؤلفه‌های آن، می‌تواند راهبردی امیدوارکننده برای حمایت از پیری سالم مغز و کاهش خطر زوال عقل در آینده باشد.

منبع:

https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/metabolic-syndrome-linked-to-accelerated-brain-aging-finds-study-175554